Time Divisa

Natuurlijk is het begrip 'eerlijk' vreselijk relatief en zelfs per moment verschillend. Toch blijf ik erbij dat Macotela's ruil in ieder geval niet eerlijk is. Hij geeft weinig blijk van wikken en wegen, testen, strepen, reflectie, twijfel of zelfkritiek. Het idee bleef al die jaren ongewijzigd. De ene verruiling is de andere niet en hij heeft vast een aantal gevangenen erg blij gemaakt. Dat geloof ik best. Maar over het algemeen vind ik zijn houding binnen het project ronduit denigrerend. Interessanter zou het zijn als hij de thematiek werkelijk met beide handen aangreep. Het woord eerlijk heeft hier misschien niet eens zoveel te maken met balans, maar in meerdere mate met respect.

Het 'er bij laten zitten' vind ik ook geen oplossing. Dat betekent ook niet dat ik persoonlijk de ruil eerlijk vindt, ik wil slechts stellen dat wat voor de een oneerlijk lijkt, voor de ander een ideale oplossing kan zijn. Want wat betekent eerlijk dan? Bedoel je dan letterlijk 1 op 1? Ik vind de prijzen van veel producten ook te hoog, toch kan ik mij enorm vermaken met aanschaffen die wellicht te hoog geprijsd zijn. Dat komt omdat ik op dat moment de ruil eerlijk vind, het 'er voor over heb'. Hoe dan ook, ruilen kan haast niet los gezien worden van het begrip eerlijk, zo is ons dat ook geleerd: eerlijk ruilen kinders! Daar moet het dus mee beginnen; wat is eerlijk. Met andere woorden: juist omarmen deze thematiek, testen, wegstrepen, wat dan ook.

Ik ben het met je eens dat we eigenlijk met geen mogelijkheid kunnen vaststellen wat in dit een 'eerlijke' ruil is. Maar dat betekent niet dat we het er dan bij kunnen laten zitten, dat we niet meer ons best hoeven te doen er dicht bij in de buurt te komen. Eerlijk gaan we misschien wel nooit vinden, niet eerlijk kan vast helpen het zoekgebied te versmallen.
Er zijn dus twee keuzes: de realiteit onder ogen zien en van deze thematiek afblijven als het gaat om ruilen, of blijven testen en oneerlijkjes wegstrepen. Macotela heeft zich er te gemakkelijk van af gemaakt, wat mij betreft.

Is eerlijk in deze niet een ontzettend relatief begrip? Kunnen wij ons voorstellen wat de betekenis is van de ruil voor de gevangenen? Waarde is in alle opzichten lastig te bepalen omdat het, zeker bij non-materiële zaken, afhankelijk is van context.

Een typisch geval van de frictie tussen gebruik en misbruik. Als Jose Antonio Vega Macotela het echt een goede ruil vindt, waarom stelt hij het dan vervolgens nog tentoon? Om te laten zien wat voor goede daden hij verricht? Om geld te verdienen? Bekendheid te krijgen? Zijn de verhoudingen niet een beetje scheef? Het enige dat de gevangenen aan het project overhouden is de wetenschap dat Macotela hun wens in vervulling heeft gebracht. De kunstenaar daarentegen, houdt er de opgeschreven wensen, de ervaringen van het vervullen van deze wensen, de kunstwerken van de gevangenen, exposities bij bijvoorbeeld SMBA, en een hoop bekendheid aan over. Er verschenen bijvoorbeeld artikelen over het project in Vice en Mister Motley. Eerlijk ruilen is anders.