Blackwater Fever

http://www.mediamatic.net/id/11775 2008-06-10T17:49:43+02:00 Blackwater Fever The Agony and the Mysticism of a Metrosexual Astray

Cyrus Frisch and Roeland Fernhout in a dazzling embrace.

We weep not because we are sad; we are sad because we weep. William James The land resembles a Big Mac, composed of layers of earth from Namibia, Spain and a few other desert regions. Between them some tough vegetation, trimmed by a broad road. On it, a splendid American limo of uncertain age flashes forward out of the distance, as if from a fata morgana. It dashes past us with a roaring din like a passing jet plane. The old tin beast is not completely without elegance, so that it is some time before we realise that the car is nothing more than a sick, blundering body, a piece of wounded game running hunted into the bush. It keeps on re-emerging far away in the locale, and it keeps on rattling, rumbling, ticking and clattering past us. Apparently, it is a clear warning of what is to follow. Yet as the head of the driver then comes into the picture, we are actually still not ready for what is in store for us. The desperate traveller’s week-end beard is still tentative, it can still be shaven off, as if his fate is not yet quite sealed. Only when a woman suddenly appears at his side without really anything changing, do we realize that salvation is no longer possible. <a href="http://www.mediamatic.net/11779/nl/blackwater-fever"> <img src="http://fast.mediamatic.nl/f/sjnh/image/800/11779-400-225.jpg" height="225" width="400" alt="" title="Blackwater Fever" playable="1"/> </a><a title="Click to get a larger image - Blackwater Fever - Mediamatic.net" href="/11779/nl/blackwater-fever">Blackwater Fever</a> The traveller is then already condemned to himself, he has become a Persona, a mask. The commonplace traveller appears to have become a Traveller. The director of the film is also powerless before this change. The Traveller is a sun worshipper, he continually gazes at the sun directly, with his classic National Health specs as intermediary. One glass is focused; the other, almost transparent, glass works as camera, telescope and binoculars at one and the same time. For the moment Frisch’s optical material is not really working for him, although really everything can be discerned on the Traveller’s countenance. But the subtly exploratory camera gradually does obtain insight into the quirks of mystical fate written upon it. How, to compensate for initiation into the secret of the Sun, he is felled by blindness and the blackwater fever. An initially malevolent entrance that after all is said and done, we are to share, weeping, with him as a necessary rite-de-passage. <h2>Timid, theatrical accents from the Hans Kemna school</h2> In Blackwater Fever the cultured human being evaluates his ultimate status in nature or, for those who view the film more cynically, he returns to his primary condition. He is imprisoned in a road movie that refuses conclusion, is on the road in a landscape becoming increasingly arid and evolving into a barren desert. Everything is barren here, the landscape, the car, the driver, the images of war that now and again appear as if though a mist. Yet the filmic medium that chronicles all is equally barren. Often rough grained and speckled, turned to the sun, dazzled by a surfeit of life, and in its technical quality as changeable as the changing landscape remaining a landscape in spite of all. Car, head and landscape: the splendid American Old Timer, the traveller and nature itself are three sickly apparitions that have come together in the hands of director Cyrus Frisch. Frisch primarily champions a revival of sixties minimalist art camera. Here not the dialogue but the silence is the primary drive; not the petrol but an exhausting, overwhelming sun is the primary energy; and not the emptiness of the landscape but the expressiveness of the driver’s face is the primary image. For the drama that Frisch has in mind is reflected in the landscape revealed within the driver’s head. He pushes him as if he was a contemporary Prometheus doing battle with the Sun. Hardly a scrap of dialogue and yet a Freudian drama of Greek allure, with Prometheus and of course with Oedipus for whom avoidance of his cruel fate is not possible–becoming blind. Of course the road movie has always had religious connotations, for it was ultimately Christ who with his Way of the Cross divided into twelve stations, established its images right from the beginning. The first and still the best road movie ever, They live by Night by Nicolas Ray, hits the mark right at the start: contrite conversations in a car rushing ever onwards set the tone. So it is even more remarkable that there is hardly any speech in the road movie Blackwater Fever and there is no dialogue sending the viewer in any particular direction. It is the images themselves in their splendid montage that put us on the trail of Frisch’s moral intentions. Frisch has an ideal Traveller in Roeland Fernhout behind the wheel; he very precisely replicates a handful of mythic characters upon his head, without in doing so tying down Fernhout. Only he ensures he does not let him have his verbal freedom, and rightly so. For when Fernhout briefly opens his mouth it is instantly very telling as well: the timid, theatrical accents of the Hans Kemna school immobilises Frisch’s project for a moment – like a Brechtian intermezzo. Ellen ten Damme as Fernhout’s partner might well have wanted to move her mouth but she has been rapidly adapted to Frisch’s plan so that her white radiance forms a beautiful background to Fernhout’s bronze head above all. <h2>Christ in his Agony meets a newborn Christ!</h2> Blackwater Fever is a real film of ideas apart from a drama of Gesicht Und Gestalt. Although with a rather revolutionary approach, because there are no new ideas to be found. Or you would have to call the reintroduction of the old existentialist debate modern; the one that was relegated to the scrapheap forty years ago by structuralists and again by post-modernists more recently. Frisch once again takes the essential questions from the existentialist period seriously here, and in particular the legendary controversy between Jean-Paul Sartre and Albert Camus. Fernhout behaves like someone hesitating between the characters of Sartres Revulsion and Camus The Stranger. Does he resemble the arch pessimist and gloomy man Antoine Roquetin or does he have more in common with the depersonalized “stranger" Meursault? Frisch’s film looks as if he wishes to be associated with Sartre’s dark vision, and then Fernhout is reminiscent of Camus “stranger". <a href="http://www.mediamatic.net/222201/en/pop-up"> <img src="http://fast.mediamatic.nl/f/sjnh/image/582/11780-400-225.jpg" height="225" width="400" alt="" title="Blackwater Fever" playable="1"/> </a><a title="Click to get a larger image - Blackwater Fever - Mediamatic.net" href="/11780/nl/blackwater-fever">Blackwater Fever</a> But ultimately Frisch surprises by giving a voice to the often neglected third party in the existentialist debate, that of the Christian philosopher Gabriel Marcel. For this is a film with a mission. More than an artistic road movie, it is an impertinent access to a mystical experience. Blackwater Fever is primarily a filmic essay agitating against the nihilist Fortuynism that in the Houellebecqse world view has more or less all the contemporary avant-garde in its clutches. Artistically and morally, Blackwater Fever is then a film of supernatural proportions. Frisch is no fundamentalist, no born again Christian, but he has an uncompromising morality that will not succumb to the conditions in the world. He looks in the mirror and sees a murderer, it is stated in the introductory monologue, and how can he live with that? He rebels against himself, and forces himself to make a film like this one in order to show us the world as it is. You just have to accept then that this is reminiscent of Christ’s Gospel and that you are seeing the history of Christian thought pass in front of your astonished eyes! Although it is anything but dogmatic, Blackwater Fever is an ideological, evangelical road movie that is reminiscent of the fate of the Christ. All Fernhout’s suffering refers unmistakably to His never forgotten Agony. Or rather Blackwater Fever is the latest of so many filmed versions of the Gospel of Jesus! With the necessary variation woven into it! For when at the end of the film Fernhout takes a baby into his arms which has been abandoned to its fate, no one misses the fact that we have the surprising image of a Christ at the end of his life taking the young, newborn Christ into his arms again. We had already guessed that the Mercy of God was resting on Fernhout’s shoulders, now we see a heretic variant of the Incarnation – formulated by Saint Augustine in church terms. Or as the minister in a simpler manner hammers into you Sunday after Sunday: Mankind is not able to come to God because of his sin, but the absolute, qualitative distance between God and Man is bridged by God Himself in the Incarnation. What a surprise: Saint Augustine and Gabriel Marcel as script doctors for an avant-garde film in which Incarnation and Reincarnation enter into a marriage. That is what happens when a weeping Fernhout, as if in an oblique lament, surrenders to the baby with all his emotions. And drags us along with him so that we too know ourselves reincarnated in that tiny Christ. Frisch offers a “Reincarnated Incarnation" as the answer to all our questions about life. Yet here he does not in the least resemble that converted essayist Willem Jan Otten, who vents his hypocritical, Christianized chitchat in the monthly NRC magazine. In the twelve minute closing scene, we see the consequences of what blackwater fever can do to people, we shudder, but slowly the mood is transformed as it were into a vision of high expectation. Fernhout, by now himself infected, lands up in a reservation of plague sufferers. Miserable little huts must protect these pitiable, scarcely protected naked bodies a little against the sun. But, a miracle, - all these pathetic little bundles of human misery – like the ones seen in the propaganda for Charities – quickly turn out to trump Fernhout’s dusty apparition. You see how their sense of their own worth and pride quickly transforms their mutilated bodies into shining beings. They suddenly incorporate that pure atmosphere that you come across in the surviving images of ancient cultures. They are wonderfully carved statues that have come to life and radiate the power of an inner self not perceived. <h2>Falconetti, Bas Jan Ader and the face of Roeland Fernhout</h2> Fernhout’s face gains in the final scenes a tonality of classic allure, like the bearded countenance of Christ! Frisch and Fernhout both lay themselves bare, as if their dispute might be sublimated thus in a conciliatory scene. All the prior experiences unite here in a happening of abruptly remarkable absurdity, as old-fashioned as it is contemporary. In the barren desert of Namibia, with a few huts as sole protection from the sun –no more than a few poles with a roof of leaves upon them – here, the essence of life, The Life, has been portrayed. Here are naked, black people, in what must once have been a familial relationship but now split apart by the cruelty of man and nature. They each stand on their own island, thrown back on themselves in their total isolation. And between them Fernhout wanders like a lost, beaten and blinded tourist. We wander with him in his shadow, locked in the camera’s gaze as he is. And then that face, upon which we are increasingly deeply concentrated, can no longer bear it. Frisch’s camera has fulfilled its quest: the stoicism of this face that still knew how to give itself an attitude in spite of dust and misery and blindness and fever, breaks open and he bursts into tears on seeing an abandoned baby on the ground. And in this crying we see something occur that makes the film the classic that it already now is. For an hour long, we have been kept in tension in an increasingly deepening impasse. And then there is the old-fashioned apotheosis, it is crystal clear. Up until now the most beautiful study in existence of a crying face was naturally the one that Carl Theodor Dreyer made of Falconetti in his film La Passion de Jeanne d'Arc. The mysticism characterizing a face so expressively there, obtains a moral variant here. Falconetti’s face speaks volumes. Fernhout shows an empty face. And because Ferhout can reveal no secrets that do not exist, Frisch can fill in Fernhout’s features according to his own ideas. For neither Dreyer’s religious-emotionalism nor Bas Jan Ader’s sentimental tone in his I'm too sad to tell you can be of service in this definitive portrait of the post-modern metrosexual, lost in his own moral desert. Frisch poses no verbal questions and does not wait for long drawn-out answers. The profusely flowing tears watering the moral desert of the existential human being have their own power. Roeland Fernhout used to be nothing more than a face for childish films. Five years ago, that face demonstrated what Frisch must have had in mind truly precisely. He knew how to use this face in order to mount it among unforgettable images in the Pantheon of film classics. Now that point has come, yet Fernhout disassociated himself from his role long ago. Fernhout found the director an anathema, shocked as he was at how Frisch treated the local inhabitants in Namibia, the crazy way the director behaved. But although it has been five years since the shooting of the film, he has still been unable to make peace with the director. For he still does not understand that in Frisch, he had found his ideal director. Does not Fernhout know of the existence of Antonin Artaud? <h2>Artaud’s theatre of the plague</h2> Whatever metaphysical interpretation you give it, and no matter what philosophy you think you can derive from this ethic-aesthetic expression, Fernhout’s wonderfully transparent fit of weeping is open to every interpretation. That fit of weeping is more than anything the weeping of the contemporary metrosexual. It is the ultimate fit of weeping in which he succeeds in attuning the viewers’ emotion to his own. An unimaginably intense “sur place' at the condition of matters in the world. And at the same it is more than merely a filmic delight: this is more than the screen, for it embodies the poignancy and the true character of Antonin Artaud’s theatrical philosophy at the same time. An appallingly fascinating double ecstasy, both filmically and theatrically! Frisch has opened Antonin Artaud’s box of tricks in order to thus involve Fernhout in his madness. Frisch had evidently a typical drama in the Artaud tradition in mind, for which he simply took Artaud’s theory of the theatre of the plague literally. In Blackwater Fever the plague really is the plague, and the notorious blackwater fever does not only physically corrupt the local population, but also the traveller Fernhout. He is physically completely shaken and eroded. And discarded as empty. A spectacle wearing traveller who becomes a Blind Traveller. It is quite phenomenal how Frisch has thus succeeded in transforming Fernhout, the-metrosexual-who-so-celebrates-his-liberty. <h4>Blackwater Fever, Cyrus Frisch, The Netherlands 2008, colour, HD , 70 min.</h4> Blackwater Fever De Martelgang en de Mystiek van een verdwaalde Metroseksueel

Cyrus Frisch en Roeland Fernhout in een verblindende omarming

We weep not because we are sad; we are sad because we weep. William James Het landschap oogt als een BigMac, opgebouwd uit aardlagen uit Namibië, Spanje en nog wat woestijnachtige streken. Ertussen wat stramme vegetatie, gegarneerd met een brede weg. Daarop komt in de verte als uit een fata morgana een prachtige Amerikaanse slee van onbestemde leeftijd aangespiegeld. Hij passeert ons met een razend lawaai als van een passerende straaljager. Helemaal zonder elegance is dat oude bakbeest niet zodat het wel even duurt voordat we door hebben dat die auto niets meer is dan een voortstrompelend ziek lichaam, een stuk aangeschoten wild dat opgejaagd de bush in draaft. Steeds opnieuw duikt het van ver weg in de ruimte op en steeds meer reutelt, rommelt, tikt en ratelt het aan ons voorbij. Het blijkt een duidelijke waarschuwing voor wat er zal volgen. Maar als dan het hoofd van de bestuurder in beeld komt zijn we eigenlijk nog niet klaar voor wat ons te wachten staat. Het weekendbaardje van de desperate reiziger aarzelt nog, kan nog afgeschoren worden, alsof zijn lot nog niet helemaal bezegeld is. Pas als er plotseling een vrouw aan zijn zijde is verschenen maar er toch eigenlijk niets verandert, beseffen we dat een redding niet meer mogelijk is. <a href="http://www.mediamatic.net/222201/en/pop-up"> <img src="http://fast.mediamatic.nl/f/sjnh/image/800/11779-400-225.jpg" height="225" width="400" alt="" title="Blackwater Fever" playable="1"/> </a><a title="Click to get a larger image - Blackwater Fever - Mediamatic.net" href="/11779/nl/blackwater-fever">Blackwater Fever</a> De reiziger is dan al veroordeeld tot zichzelf, hij is een Persona, een masker geworden. De alledaagse reiziger blijkt nu een Reiziger geworden. Een verandering waar ook de regisseur van de film machteloos tegenover staat. De Reiziger is een zonaanbidder, voortdurend kijkt hij recht in de zon, waarbij zijn klassieke ziekenfondsbrilletje de bemiddelaar is. Het ene glas is gefocust, het bijna transparante andere glas werkt als een camera, een telescoop en een verrekijker ineen. Voorlopig is Frisch' optische materiaal geen partij voor hem, hoewel alles toch echt in en op het gelaat van de Reiziger te vinden is. Maar subtiel aftastend krijgt de camera toch beetje bij beetje inzicht in de grillen van het mystieke lot dat daarop geschreven staat. Hoe hij, als compensatie voor de inwijding in het geheim van de Zon, met blindheid en de blackwater fever geslagen wordt. Een aanvankelijk boosaardige intrede, die we als een noodzakelijke rite-de-passage tenslotte al huilende met hem zullen delen. <h2>Een timide toneeltoontje uit de school van Hans Kemna</h2> In Blackwater Fever evolueert de culturele mens naar zijn ultieme natuurstatus, of, voor wie de film wat cynischer bekijkt, keert hij terug naar zijn oerstatus. Hij zit gevangen in een road movie die geen einde wil kennen, is onderweg in een landschap dat steeds schraler wordt en in een barre woestijn evolueert. Bar is alles hier, het landschap, de auto, de bestuurder, de af en toe als in een waas opduikende oorlogsbeelden, maar net zo goed de filmische middelen waarmee het geheel opgetekend is. Grofkorrelig en spikkelend vaak, naar de zon gekeerd door een overdaad aan licht verblind, en in technische kwaliteit al even afwisselend als het veranderende landschap dat desondanks een landschap blijft. Auto, hoofd en landschap: de prachtige Amerikaanse oldtimer, de reiziger en de natuur zelf zijn drie ziekelijke verschijnselen die in de handen van regisseur Cyrus Frisch, die vooral ook een revival van de jaren zestig minimalistische art-camera voorstaat, samenkomen. Met als voornaamste drive niet de dialoog, maar de stilte; met als voornaamste energie niet de benzine maar een uitputtende, verpletterende zon; en met als voornaamste beeld niet de leegte van het landschap maar de zeggingskracht van het gezicht van de bestuurder. Want in het landschap dat zich in zijn hoofd openbaart wordt het drama gereflecteerd dat Frisch in gedachten heeft. Hij pusht hem als was hij een hedendaagse Prometheus in gevecht met de Zon. Bijna geen spatje dialoog en toch een Freudiaans drama van Griekse allure, met Prometheus, en natuurlijk met Oedipus die nu eenmaal zijn wrede lotsbestemming - blind te worden - niet kan ontlopen. Natuurlijk heeft de road movie altijd religieuze connotaties gehad, want het was uiteindelijk Christus die met zijn Kruisweg opgedeeld in twaalf staties van het begin af aan het beeld ervan bepaald heeft. Al meteen in de eerste en nog steeds de beste road movie ooit, They live bij Night van Nicholas Ray, is het meteen raak: schuldbewuste gesprekken in een voorjakkerende auto zetten de toon. Des te opmerkelijker dat er in de road movie Blackwater Fever nauwelijks gesproken wordt, en er geen dialoog is die de kijker in een bepaalde richting stuurt. Het zijn de beelden zelf in hun prachtige montage die ons op het spoor van Frisch' morele bedoelingen zetten. Frisch heeft met Roeland Fernhout achter het stuur een ideale Reiziger, hij reflecteert op zijn kop heel precies een handvol mythische personages, zonder Fernhout daarmee vast te zetten. Alleen waakt hij ervoor hem zijn verbale vrijheid te geven, en terecht. Want als Fernhout even zijn mond opendoet is het ook meteen raak: een timide toneeltoontje uit de school van Hans Kemna legt - als een Brechtiaans intermezzo - het project van Frisch even stil. Ook Ellen ten Damme als Fernhouts partner wilde misschien wel haar mondje roeren, maar ze is snel ingepast in Frisch' schema zodat haar witte uitstraling voor alles een mooie achtergrond voor de bronzen kop van Fernhout vormt. <h2>Christus op zijn lijdensweg ontmoet een nieuwgeboren Christus!</h2> Blackwater Fever is behalve een drama van Gesicht Und Gestalt een echte ideeënfilm. Met een nogal revolutionaire inzet trouwens, omdat er niks aan nieuwe gedachten te vinden is. Of je zou de herintroductie van het oude existentialistische debat, dat zo'n veertig jaar geleden door structuralisten en later nog eens door post-modernisten naar de vuilnishoop werd verwezen, modern moeten noemen. De essentiële vragen uit de periode van het existentialisme, en in het bijzonder de legendarische controverse tussen Jean-Paul Sartre en Albert Camus, neemt Frisch hier opnieuw serieus. Fernhout gedraagt zich als iemand die tussen de karakters van Sartres Walging en van Camus' De Vreemdeling aarzelt. Lijkt hij op die aardspessimist en somberman Antoine Roquetin, of heeft hij meer gemeen met de gedepersonaliseerde "vreemdeling" Meursault? Frisch' film oogt soms alsof hij aansluiting zoekt bij Sartres donkere visie, dan weer herinnert Fernhout aan Camus "vreemdeling". <a href="http://www.mediamatic.net/222201/en/pop-up"> <img src="http://fast.mediamatic.nl/f/sjnh/image/582/11780-400-225.jpg" height="225" width="400" alt="" title="Blackwater Fever" playable="1"/> </a><a title="Click to get a larger image - Blackwater Fever - Mediamatic.net" href="/11780/nl/blackwater-fever">Blackwater Fever</a> Maar uiteindelijk verrast Frisch door stem te geven aan die vaak verwaarloosde derde partij in het existentialistische debat, die van de christelijke wijsgeer Gabriel Marcel. Want dit is een film met een opdracht. Meer dan een artistieke road movie is het een brutale opgang naar een mystieke ervaring. Blackwater Fever is vooral een filmisch essay dat ageert tegen het nihilistische Fortuynisme dat in het Houellebecqse wereldbeeld zo ongeveer alle hedendaagse avant-garde in haar greep heeft. Artistiek zowel als moreel is Blackwater Fever dan ook een film van bovenmenselijke proporties. Frisch is geen fundamentalist, geen reborn christian, maar hij heeft een onverzettelijke moraal die zich niet neer wil leggen bij de toestand in de wereld. Hij kijkt in de spiegel en ziet een moordenaar, heet het in de inleidende monoloog, en hoe moet hij daar mee leven? Hij komt tegen zichzelf in opstand, en dwingt zich tot een film als deze om ons de wereld te tonen zoals ze is. Dat dan tenslotte het evangelie van Christus in herinnering wordt geroepen en dat je de geschiedenis van het Christelijke denken aan je verbaasde ogen voorbij ziet trekken, moet dan maar! Blackwater Fever is dan ook, hoe weinig dogmatisch ook, een ideologisch-evangelische road movie die aan Christus' lot herinnert. Al het lijden van Fernhout wijst onmiskenbaar naar diens nooit vergeten lijdensweg. Of liever, Blackwater Fever is het zoveelste gefilmde Jezusevangelie! Met de nodige variaties erin verwerkt. Want als aan het einde van de film Fernhout een aan zijn lot overgelaten baby in zijn armen neemt, zal het niemand ontgaan dat we hier het bevreemdende beeld hebben van een Christus aan het einde van zijn leven die opnieuw de jonggeboren Christus in de armen neemt. We vermoedden al dat de Genade Gods op Fernhouts schouders rustte, nu zien we een ketterse variant van de - door de Heilige Augustinus kerkelijk geformuleerde - Incarnatie. Of zoals de dominee dat zondag aan zondag op een wat eenvoudiger manier erin stampt: De mens is door zijn zonde niet in staat tot God te komen, maar de absolute, kwalitatieve afstand tussen God en mens wordt door God zelf overbrugd in de Incarnatie. Wat een verrassing: de Heilige Augustinus en Gabriel Marcel als scenario-doctors voor een avant-garde film waarin Incarnatie en Reïncarnatie een huwelijk aangaan. Dat is wat er gebeurt als een huilende Fernhout, als in een versluierde bewening, zich met al zijn emoties aan de baby overgeeft. En ons daarin meesleurt zodat ook wij ons in die kleine Christus gereïncarneerd weten. Frisch biedt een "Gereïncarneerde Incarnatie" aan als het antwoord op al onze vragen des levens. Maar daarin lijkt hij allerminst op die bekeerde essayst Willem Jan Otten die zijn schijnheilig gekerstende praatjes in het maandmagazine van de NRC uitvent. In de twaalf minuten durende slot-scene zien we de gevolgen van wat de blackwater fever de mensen aan kan doen, we huiveren, maar langzaam aan slaat die sfeer als het ware om in een visioen van hooggestemde verwachtingen. Fernhout, inmiddels ook zelf besmet, belandt in een reservaat van pestlijders. Armzalige hutjes moeten deze beklagenswaardige, nauwelijks beschermde naakte lichamen wat tegen de zon beschermen. Maar, een mirakel, al die zielige hoopjes menselijke ellende - zoals je die ook wel in de propaganda voor de goede doelen-fondsen ziet - blijken al snel de stoffige verschijning van Fernhout af te troeven. Je ziet hoe hun eigenwaarde en trots hun geschonden lichamen al snel in schitterende wezens doet veranderen. Ze belichamen dan plotseling die zuivere sfeer zoals je die in overgeleverde beelden uit oude culturen wel aantreft. Het zijn tot leven gekomen bewonderenswaardige gesneden beelden die de kracht van een niet geziene innerlijkheid uitstralen. <h2>Falconetti, Bas Jan Ader en het gelaat van Roeland Fernhout</h2> Het gezicht van Fernhout krijgt in de laatste scenes de tonaliteit van een klassieke allure, als het gebaarde gelaat van de Christus! Frisch en Fernhout geven zich beiden bloot, als zo hun controverse in een verzoenende scene gesublimeerd wordt. Alle voorafgaande belevenissen komen hier samen in een gebeuren van een plotselinge, merkwaardige absurditeit, die even ouderwets als hedendaags is. Hier in de barre woestijn van Namibië, tegen de zon alleen beschermd door een aantal hutjes - die niet meer zijn dan wat palen met daarop een dakje van bladeren - is de essentie van het leven, het Leven, in beeld gebracht. Naakte, zwarte mensen, in wat misschien ooit een familieverband moet zijn geweest, maar hier uiteen geslagen door de wreedheid van natuur en mens, staan hier allemaal op hun eigen eiland, aan zich zelf overgeleverd in hun totale isolement. En daartussen zwerft Fernhout als een verdwaalde, verslagen en verblinde toerist, en met hem zwerven wij in zijn schaduw mee, net als hij opgesloten in de blik van de camera. En dan kan dat gezicht, waarop we steeds dieper zijn geconcentreerd, het niet langer aan. De zoektocht van Frisch' camera heeft zijn werk gedaan, de onaandoenlijkheid van dit gelaat dat ondanks stof en ellende en blindheid en koorts zichzelf nog een houding wist te geven, breekt open en hij barst in huilen uit bij het zien van een op de grond achtergelaten baby. En in dit huilen zien we iets gebeuren dat de film tot de klassieker maakt die hij nu al is. Een uur lang zijn we in spanning gehouden in een steeds verdere patstelling, en dan is daar die ouderwetse apotheose, die klinkt als een klok. Tot nu toe was de mooiste studie die er van een huilend gezicht bestaat natuurlijk die Carl Theodor Dreyer maakte van Falconetti in zijn film La Passion de Jeanne d'Arc. De mystiek die daar zo sprekend een gezicht tekent krijgt hier een morele variant. Falconetti's gezicht spreekt boekdelen, Fernhout toont een leeg gezicht. En omdat Fernhout geen geheimen kan prijsgeven die er niet zijn, kan Frisch Fernhouts trekken naar eigen inzicht invullen. Want noch de religieuze pathetiek van Dreyer, noch de sentimentele toon van Bas Jan Ader in zijn I'm too sad to tell you kunnen hier in dit definitieve portret van de post-moderne metroseksueel die verdwaald is in zijn eigen morele woestijn van dienst zijn. Frisch stelt geen verbale vragen en wacht niet op uitgesponnen antwoorden. De uitbundig vloeiende tranen die de morele woestijn van de existentialistische mens bevloeien hebben hun eigen kracht. Roeland Fernhout was ooit niet meer dan een een gezicht voor kinderlijke films. Vijf jaar geleden toonde dat gelaat werkelijk precies wat Frisch voor ogen moet hebben gehad, en wist hij hoe dit gezicht te gebruiken om het tussen die onvergetelijke beelden in het Pantheon van de filmische klassieken te plaatsen. Nu het zover is heeft Fernhout zelf echter allang afstand genomen van zijn rol. Fernhout vervloekte de regisseur, geschokt als hij was hoe Frisch de lokale bevolking in Namibië behandelde, hoe waanzinnig deze regisseur zich opstelde. Maar hoewel de opnames van de film al van vijf jaar geleden dateren, heeft hij nog steeds geen vrede met zichzelf en de regisseur kunnen sluiten. Want dat hij in Frisch zijn ideale regisseur had gevonden begrijpt hij nog steeds niet. Weet Fernhout dan niet van het bestaan van Antonin Artaud? <h2>Artaud's theater van de pest</h2> Welke metafysische interpretatie je er ook aan geeft, en wat voor filosofie je ook aan deze ethisch-esthetische uiting meent te kunnen ontlenen, Fernhouts geweldig transparante huilbui ligt open voor iedere interpretatie. Die huilbui is meer dan alles de huilbui van de hedendaagse metroseksueel. Het is de ultieme huilbui waarin hij erin slaagt de kijker's emotie synchroon op die van hem af te stemmen. Een onvoorstelbaar intense sur place bij de stand der dingen in de wereld. En tegelijk is het meer dan alleen een filmisch genoegen: dit stijgt boven het filmdoek uit, want belichaamt tegelijk de pathetiek en het ware karakter van de theaterleer van Antonin Artaud. Een afgrijselijk fascinerende dubbele extase, zowel filmisch als theatraal! Frisch heeft de trukendoos van Antonin Artaud opengetrokken om zo Fernhout in zijn gekte mee te krijgen. Frisch had kennelijk een typisch drama in de traditie van Artaud voor ogen, waarbij hij diens theorie van het theater van de pest gewoon letterlijk nam. In Blackwater Fever is de pest echt de pest, en de beruchte blackwater fever corrumpeert niet alleen fysiek de lokale bevolking, maar ook de reiziger Fernhout die lichamelijk helemaal opgeschud en uitgehold wordt. En leeg achtergelaten wordt. Een brildragende reiziger die een Blinde Reiziger wordt. Hoe Frisch erin geslaagd is om de zijn-vrijheid-vierende-metroseksueel-Fernhout zo te transformeren is fenomenaal. <h4>Blackwater Fever, Cyrus Frisch, Nederland 2008, kleur, HD , 70 min.</h4> Paul Groot http://www.mediamatic.net/id/838 ARTICLE publication 1