Logboek Marjolijn Boterenbrood
Logboek
Een log vertelt over tijd èn ruimte: ‘Een navigatie-instrument waarmee de vaart of afgelegde weg van een vaartuig wordt bepaald (of beide). Een belangrijk instrument om een gegist bestek te kunnen bepalen’. Gegist bestek, wat ga ik doen bij Mediamatic?
Winter
January 10
Het begint goed. T Sneeuwt, het vriest en er ligt ijs. Water in z’n andere vorm. Veel kleuren wit. Alles bevroren behalve het Oosterdok, hier was te veel wind voor ijsvorming.
January 12
Mistig, slecht zicht zou mn vader zeggen. Alle rollen doeken en tekeningen naar de Dijksgracht/Oosterdokskade gebracht. Nog steeds mist. Ik hou van mist, ik kan me makkelijk voorstellen dat ik op zee ben op een blinkend oppervlak in een oneindige ruimte. Wat is er onder het oppervlak? Op zee vraag je je ook af wat er onder je leeft.
January 14
09.04 winterse zonsopgang. Stil, geen wind. Bedauwde ramen vangen krinkelingen op. De zon maakt het in de kas beangstigend warm. Korte dag, zonsondergang om 16.48. de zonsboog beschrijft net iets mee dan een kwart van de horizon rondom.
January 16
In het sluisdeurenloods is het net zo koud als buiten, 2 graden. Het lage licht flikkert en schittert door de ramen.
January 20
Jolanda Verspagen, phytoplankton ecoloog aan de UVA is de ‘speaker for the living’ bij Mediamatic. Ze wil empathie wekken voor het niet-menselijk leven. Ze zag mn tekeningen van kiezelwieren maar constateerde direct dat ik van alles door elkaar haalde. Als ik het plankton zou noemen, zou t wel kloppen. Zoé, Dewi en Puk van Mediamatic filmden het onderwaterwerk, met mooi groen licht.
January 26
Zilver blinkt het lome ijskoude water. De bevestiging van mn -aangroeiende- metaal plaatjes wrikt zich los uit de vermolmde houten stootrand. Reparatie met Jeroen.
January 28
Twee van de oudere onderwaterwerken opgehangen in de loods. Om met je neus bovenop de zeepokken en kokerwormen te kunnen staan.
January 29
Omgeven door oogverblindend wit, sneeuw. Bij de Altai in Siberië is wit is de kleur waarmee je offert bij een bron of bij een pas of andere heilige plekken, je offert: melk, ayran, boter of koemis, gefermenteerde paardenmelk.
2 februari
Volle maan. Zwarte nacht, ik zie maar een planeet en een paar sterren van Orion. Nooteboom schrijft: ‘Voor zeilers op zee moet de hemel zo helder zijn als een landkaart’. IJskoude oostenwind warrelt door de loods. Goeie soep verwarmt. Gister blinkerende t licht weer naar binnen. Voor de grijze daghen heeft Jeroen lampen afgesteld.
4 februari
Een warmere dag tussendoor, dat ruik je, zoetig, mossig, grachtenwater.
11 februari
Striemende oostenwind. In de loods is het net zo koud als buiten 2 graden oid. Ik werk in de warmere bovenruimtes aan de serie tekeningen van plankton, onze zuurstofmakers. De regen bevriest bijna op mijn lijf op weg naar huis.
17 februari
Het Chinese nieuwjaar begint, de Ramadan, carnaval en daarna een vastenperiode tot pasen, allemaal verbonden met nieuwe maan. Het begin van de ‘witte maand’ Mongools lunar-nieuwjaar dan eet je witte dingen eet als melk, boter, ayran: connotaties met puurheid, het eerste eten van een baby en het nomadenbestaan, vertelde Natalia Papaeva me.
19 februari
Het blijft gruwelijk koud, Voorbereiding van de openingsavond van Mediamatic in volle gang, test van mijn onderwaterleven-gewaad. Voor het eerst ruik ik mest, aankondiging van warmer weer. Diverse dagen werk ik aan het naaien van de tekeningen op de slierten voor mn gewaad.
24 februari
Na storm en woest water om ons heen stilte en mist. Afgelopen vrijdag de publieksopening Hydrocommons van Mediamatic met Silke Riis en Enora Cressan. Met mijn ‘habijt’ van vilt sleepte ik (tekeningen van) het onderwaterleven met me mee. Slierten met eetbare tekeningen van kiezeldieren en plankton. Het publiek at de tekeningen zodat de waterorganismen een deel van je lichaam werden. De O van zuurstof in de vorm van een schepnet en een vergrootglas, de zuurstof die al die organismen samen al miljoenen jaren maakt.
2 maart
Stralend weer. Deze maand werk ik met Mark IJzerman, vandaag startten we de samenwerking met een hydrofoon luisteren naar onderwater, Ik denk al direct vissen te horen maar het is meer een slijptol in de verte. Wonderlijke diepe klanken doen me bijna aan de ruimte denken, een wateruniversum.
3 maart
Volle maan. Windstil. Ik sta om vijf uur op om de maan in het zwarte water bij Mediamatic onder te zien gaan. Het wordt een tocht langs een aaneenschakeling van zingende merels in het stikke donker. Mars en de Orion boven het Oosterdok.
6 maart
De tekeningen van het onderwaterleven vormen een zwerm die langzaam voorbij trekt. De zwerm komt mee aan de slierten van mn ‘habijt’.
16 maart
Felle zon. Vrijwel windstil. Verwachting van lente. Alles spruit uit. We verduisteren de loods ter voorbereiding van Floodlight. We zijn de schitterende lichtspiegelingen voorlopig kwijt. De opnames daarvan komen later weer terug via de beamers. De doeken die de basis vormen van de installatie ontstonden in de loop van de tijd in of met water: in de wadklei gedoopt, ingeweven met metaaldraad dat roestte in brak water of op de vloedlijn achtergebleven wieren met visdraden en andere plastics.
18 maart
In Amsterdam leven we grotendeels onder de zeespiegel. In 2023 hadden we een bijna-overstroming in Amsterdam. Door een probleem met de sluizen bij IJmuiden kon het water niet weggepompt worden. Door dit incident vroeg ik me af hoe de stad eruit zou zien als het langdurig onderwater zou komen te staan -de tekeningen op mijn doeken komen ongeveer tot het NAP-niveau-. Je kan je voorstellen dat alles begroeit met zeepokken en wieren, dat je op zeekaarten moet navigeren op reis door de stad. Dat beeld wilde ik uitwerken in Floodlight. Blij met de kans hierin nu samen te werken met multimedia kunstenaar Mark IJzerman.
24 maart
IJskoude loeiende wind. We gaan even terug naar de winter, de wind waait dwars door de verduisterde loods heen. Terwijl de hagel tegen de ramen klettert werk ik met Mark IJzerman aan Floodlight. Rillend van de kou verlaten we de ruimte aan t eind van de dag. Op de doeken (zie 16 maart) projecteren we beeld uit mijn onderzoeken naar het onderwaterleven (op Vlieland, Schouwen Duiveland en hier aan het Oosterdok.) Mark IJzerman verwerkt en animeert die beelden tot je het gevoel krijgt zelf onder water te zijn, de bodem te zien oplichten en de wieren te zien wuiven. Verbijsterd door wat hij uit mijn materiaal weet te halen, boven al mn verwachtingen.
26 maart
Buien en felle zon, wild weer. Ik fiets naar de loods door een sneeuwstorm. De geluidsopnames met de hydrofoon van de omgeving vormen het klanklandschap -golfslag, geklots van water, regen, kikkers van de Oostenburgervaart onderwater, treinen en schepen die je via t water hoort denderen en knetteren, het sprietsen en smispelen van wieren bij laag water, een brulboei en bbc scheepsweerberichten (associaties met mijn zeetochten van vroeger)- dompelen je diep onderwater.
27 maart
Foodlight dompelt het publiek onder! Vlotten als tribune voor de bezoeker.
2april
Mijn 3e volle maan hier, afsluiting van de winterperiode.